Kieren dichten voor lagere energiekosten

Start met het inspecteren van de aansluiting tussen het kozijn en de muur met een wierookstokje of een aansteker. Beweeg de vlam langs de randen; als de vlam beweegt, hebt u een lek dat tot 15% van uw warmteverlies kan veroorzaken. Breng daar direct een acrylaatkit aan, die kost gemiddeld €4 per tube en bespaart jaarlijks tot €80 op uw stookkosten. Dit is de snelste investering met een terugverdientijd van minder dan een maand.

Een thermografische scan van uw gevel toont exact waar koudebruggen ontstaan. Uit onderzoek van TNO blijkt dat een gemiddeld Nederlands huis 15 tot 20 kubieke meter lucht per uur verliest via naden en kieren. Dat komt overeen met een open raam van 10 bij 10 centimeter. Het afdichten van deze onzichtbare openingen kan uw gasverbruik met 8 tot 12 procent reduceren. Voor een tussenwoning met een jaarverbruik van 1.200 m³ gas betekent dit een besparing van €180 tot €280 per jaar, afhankelijk van het huidige tarief.

Focus op de minder voor de hand liggende plekken: de overgang tussen dak en gevel, de doorvoer van leidingen en de kier onder de voordeur. Hier verliest u twee keer zoveel warmte als bij een standaard raam. Gebruik voor de deur een aluminium tochtstrip met een rubberen afdichting; die is verkrijgbaar vanaf €12 en gaat vijftien jaar mee. Voor leidingdoorvoeren is een brandwerende purschuim de beste optie, deze zet uit en vult ook de kleinste oneffenheden op.

Vergeet de binnenzijde van uw muren niet. Contactdozen en lichtschakelaars op buitenmuren veroorzaken vaak onzichtbare luchtstromen. Plaats achter iedere wandcontactdoos een isolatieschuimpje van €1,50. Bij twintig aansluitpunten bespaart u samen met de overige maatregelen tot 20 procent op uw warmtevraag. Controleer na elke ingreep opnieuw met de rooktest; een goed gesloten woning voelt niet alleen comfortabeler, maar trekt ook minder vocht en vervuilde buitenlucht aan.

Waar vind je de grootste kieren in huis? Een stapsgewijze inspectie van kiernaden, brievenbus en rolluikkasten

Begin met de onderkant van je voordeur. Leg een zaklamp op de grond, gericht naar buiten, en vraag iemand aan de buitenkant te gaan staan. Lichtstralen die je binnen ziet, onthullen exact de zwakke punten. Meet de spleet met een voelermaat: een opening van 3 millimeter of meer staat gelijk aan een continue ventilator die dag en nacht draait. De drempelafdichting is vaak versleten of ontbreekt volledig bij oudere woningen.

1. Controleer of de tochtstrip aan de onderkant van de deur nog veerkrachtig is. Een verouderde strip voelt stug aan en laat een kier van 5 tot 10 millimeter vrij.
2. Vergeet de zij- en bovenkant van het deurkozijn niet. Klem een vel papier tussen de deur en het kozijn; als je het papier er zonder weerstand uit trekt, is de afdichting onvoldoende.
3. Draai de deur dicht en voel met je handpalm over de randen. Een koude luchtstroom op de rug van je hand is een directe aanwijzing voor een lekkage die je direct moet markeren met tape.

De brievenbus is een veel onderschatte plek. Een standaard klep met een borstelstrip houdt gemiddeld 70% van de tocht tegen, maar de strip slijt door dagelijks gebruik. Test de klep door een aansteker of een wierookstokje op 2 centimeter afstand te houden terwijl de wind waait. Beweegt de vlam of rook, dan zit de opening niet goed. De meeste brievenbussen hebben aan de onderzijde een opening van 1 tot 2 centimeter die volledig onbeschermd is – hier blaast wind ongehinderd naar binnen.

• Meet de binnenmaat van de busopening: een breedte van meer dan 25 centimeter vereist een speciaal tochtkussen of een inzetstuk met dubbele borstels.
• Controleer of de klep volledig sluit en niet door verf of roest wordt tegengehouden. Zelfs een 2 millimeter afwijking veroorzaakt een permanente luchtstroom.
• Installeer een brievenbuszak die aan de binnenzijde hangt en de opening volledig afsluit zodra de post is genomen.

Ga daarna naar de rolluikkasten. Deze constructies zie je vaak over het hoofd omdat ze weggewerkt zitten in de muur, maar de kast heeft een opening rondom het valse paneel. Til het paneel op en voel met je vingers langs de randen. Bij veel woningen is er een kier van 1 tot 3 centimeter tussen het paneel en de omlijsting, vooral aan de bovenkant. Deze plek is direct verbonden met de buitenlucht via het rolluikmechanisme – een verloren ruimte die je makkelijk afdicht met een zelfklevende EPDM-strip.

De grootste verliezen ontstaan echter bij de bedieningsband of -koord van het rolluik. Het gat waar het koord doorheen loopt, is soms 2 tot 4 centimeter in doorsnee en fungeert als een open kanaal naar buiten. Steek je vinger in het gat terwijl het buiten waait: merk je luchtbeweging, breng dan een inbusbus of een doorvoerhuls met een rubberen afdichting aan. De gaten in de zijgeleiders van het rolluik zijn eveneens risicovol: controleer of de borstelafdichting in de geleiderails nog volledig is. Verbrokkelde borstels laten je direct koude tocht voelen op de begane grond.

Conclusie: voer deze inspectie uit op een winderige dag, want dan zijn de zwakke plekken het duidelijkst. Markeer elke gevonden opening met schilderstape en behandel ze binnen een week. De onderkant van de voordeur en het brievenbusgat leveren samen de grootste luchtvolumes, gevolgd door de bovenrand van de rolluikkast en het koordgat. Deze vier punten bepalen 80% van het tochtverlies in een gemiddeld huis. Pak ze aan in de volgorde die hierboven staat en meet na afloop het verschil met een rookpotlood – je zult zien dat de luchtstroom bij de vloer vrijwel stopt.

Veelgestelde vragen:

Mijn muren zijn van ongeïsoleerd steen en ik wil tocht bij de kieren bij de plinten aanpakken. Levert het dichten van die kieren echt genoelzame besparing op, of moet ik eerst aan de vloer denken?

Bij ongeïsoleerd steen is het dichten van kieren bij plinten een logische eerste stap, maar de besparing hangt af van hoe groot de kieren zijn en hoe de vloer is opgebouwd. Een kier van 1 millimeter rondom een plint van 10 meter zorgt voor een spleet van 10.000 vierkante millimeter; dat is vergelijkbaar met een open raam van 10 bij 10 centimeter. Die luchtstroom voelt koud aan en zorgt dat de thermostaat hoger moet. Het direct dichten met acrylaatkit (flexibel, overschilderbaar) of een tochtstrip kost weinig tijd en geld, en het effect op het comfort is direct merkbaar. Maar als de vloer een kruipruimte heeft zonder isolatie, dan trekt er via de vloer zelf nog veel kou naar boven; het kierdichten vermindert dan een deel, maar niet het hele probleem. Een simpele check: leg een vel keukenpapier op de vloer bij de plint op een winderige dag; zie je het papier bewegen, dan is er een flinke luchtstroom. Dichten is dan zeker de moeite, maar combineer het met radiatorfolie achter de radiatoren als die tegen de buitenmuur hangen, want die warmteverliezen zijn vaak groter dan de kierverliezen. Het echte rendement zit in het combineren: eerst de open kieren, daarna kijken naar de vloerisolatie. Een huis met alleen kierdichting maar zonder vloerisolatie blijft een koude vloer houden, en dat lokt condens en schimmel uit. Begin dus met de kieren die je kunt zien en voelen, maar meet na een winter of het comfort voldoende is gestegen; zo niet, dan is de vloer de volgende stap.

Ik overweeg om mijn kieramen af te dichten, maar ik vraag me af of dat echt veel scheelt op mijn energierekening. Kunt u uitleggen waarom kierdichting zo'n groot effect heeft op het warmteverlies in huis, en of het ook invloed heeft op het comfort in de zomer?

Zeker. Kierdichting pakt een van de grootste energieverliezers in een woning aan: onbedoelde ventilatie via kieren en naden. Een gemiddeld huis heeft door kieren rond ramen, deuren, brievenbussen, kabelgoten en aansluitingen van leidingen een totale kieroppervlakte die vergelijkbaar is met een open dakraam. Warme lucht ontsnapt daardoor continu naar buiten, en koude buitenlucht wordt naar binnen gezogen. Dit zorgt ervoor dat uw cv-ketel harder en langer moet draaien om de gewenste temperatuur te handhaven, wat direct resulteert in een hoger gasverbruik. Studies tonen aan dat een goede kierdichting het warmteverlies met 10 tot 20 procent kan verminderen. Dat is een flinke besparing op uw jaarrekening. In de zomer werkt het omgekeerd: goed afgedichte kieren houden warme buitenlucht tegen, waardoor uw woning koeler blijft en u minder vaak de ventilator of airconditioning aanzet. Daarnaast voorkomt kierdichting tocht, wat het comfort verhoogt en het risico op vocht- en schimmelproblemen vermindert. Een bijkomend voordeel is dat u met kierdichting ook geluid van buiten beter dempt. Het is een relatief goedkope maatregel, vaak al vanaf honderd tot tweehonderd euro voor een gemiddelde woning, die zich binnen een tot twee stookseizoenen terugverdient. Let wel: zorg dat er altijd voldoende gecontroleerde ventilatie mogelijk blijft, bijvoorbeeld via mechanische ventilatie of roosters, om een gezond binnenklimaat te behouden.

Mijn huis is uit 1985 en ik woon in een hoekwoning. Ik heb gehoord dat je met tochtstrips en kit veel kunt bereiken, maar ik zie ook veel verschillende soorten materiaal. Waar moet ik op letten bij het kiezen van kierafdichtingsmateriaal voor mijn ramen en deuren, en zijn er plekken die mensen vaak vergeten?

Bij een woning uit 1985 is de kans groot dat de oorspronkelijke tochtstrips versleten of volledig verdwenen zijn. De keuze van het materiaal hangt af van de kierbreedte, de frequentie van gebruik (draaiende delen versus vaste kozijnen) en de locatie (binnen of buiten). Voor draaiende ramen en deuren gebruik je bij voorkeur een zelfklevende EPDM-schuimstrip, die goed samendrukt en duurzaam is. Bij kierbreedtes van 2 tot 4 millimeter werkt een siliconen of rubberen strip met een holle kern het beste. Voor vaste kozijnen en naden tussen muur en kozijn is acrylkit of siliconenkit geschikt, maar let op: siliconenkit hecht slecht op oud hout en is lastig overschilderbaar. Acrylkit is beter voor hout en kan geverfd worden. Een veelgemaakte fout is het afdichten van de onderkant van een buitendeur; daar gebruik je een dorpelprofiel of een borstelstrip, geen kit. Ook de brievenbus wordt vaak vergeten, maar een borstelbrievenbus of een tochtborstel voor de brievenbusopening kan een groot verschil maken. Andere vergeten plekken zijn de doorvoer van de wasemkap of ventilatiebuis door de muur, het luik van de kruipruimte (dat goed te isoleren en af te dichten is), en de overgang van het kozijn naar het metselwerk, die vaak scheuren vertoont na jaren van zetting. Controleer daarnaast de aansluiting van het dakraam op het dakvlak. Het is verstandig om eerst een tochtcheck te doen: steek een aansteker of een dun stuk wierook bij de kier, en kijk waar de vlam of rook beweegt. Markeer die plekken en werk ze systematisch af. Een tip voor een hoekwoning: omdat er meer buitenmuur is dan bij een tussenwoning, is de kans op koudebruggen en tocht bij de vloeropbouw groter. Kijk dus ook naar de plinten van de vloer en de kitnaden tussen gekoppelde kozijnen. Uiteindelijk is het een klus die u zelf kunt doen, maar als u twijfelt over de juiste materiaalkeuze, laat u dan adviseren in een bouwmarkt of door een energieadviseur. Het kost weinig tijd, maar bespaart op jaarbasis honderden kubieke meters gas.