Lekkende kraan zelf oplossen

Controleer eerst of het probleem zit in de afdichting of in de keramische schijf. Draai de watertoevoer naar het betreffende punt dicht en open de uitloop om druk weg te nemen. Verwijder de sierdop of hendel met een passende inbussleutel, afhankelijk van het merk (bijvoorbeeld Grohe of Hansgrohe). Bij een mengkraan met één hendel zit er doorgaans een cartridge onder de sierring – deze vervang je compleet, omdat losse rubbers hier zelden passen.

Voor een tweeknopvariatie is het vaak een versleten rubber-ring of een kapotte vlecht van de wartel. Schroef de wartel los met een verstelbare tang – gebruik altijd een doek om chroom te beschermen. Monteer een nieuwe pakking van 12 mm of 15 mm, afhankelijk van je leidingdiameter. Smeer de nieuwe ring licht in met siliconenkit (geen vet op basis van olie, dat tast EPDM-rubber aan). Zet de moer terug met maximaal 30 Nm, want te vast draaien vervormt de zitting en verergert het druppelen na twee weken.

Blijft er vocht onder de uitloop of aan de onderkant van het lichaam sijpelen? Dan is de binnendichting of het keramiekpatroon versleten – aluminium behuizingen slijten sneller dan messing. Test dit door de terugslagkleppen in de aansluitingen te inspecteren: een defecte terugslagklep laat warm water naar koud stromen, wat condensatie en later corrosie geeft. Vervang bij twijfel altijd het volledige binnenwerk; losse reparatiesets kosten 8 tot 15 euro.

Plaats na montage een emmer onder de bocht en draai de hoofdkraan open. Laat het systeem 60 seconden onder druk staan en bekijk de aansluiting met zaklamp en wit papier – elke schittering is een lekpunt. Draai de kraan daarna 20 keer volledig open en dicht om de nieuwe afdichting te laten zetten. Als er nog steeds vocht verschijnt, is de zitting zelf beschadigd; gebruik dan een zittingfrees (verkrijgbaar voor 25 euro) om het oppervlak te herstellen, of vervang het complete binnenwerk.

Hoe draai ik de kraan dicht voordat ik begin met repareren?

Zoek eerst de hoofdafsluiter van de waterleiding, meestal nabij de watermeter of bij de plek waar de leiding het huis binnenkomt. Draai deze met de klok mee totdat deze volledig stopt; een kwartslag of een volledige omwenteling kan nodig zijn, afhankelijk van het type afsluiter. Controleer daarna altijd of de toevoer daadwerkelijk onderbroken is door een andere tappunt in huis kort open te draaien.

Heb je geen centrale afsluiter of wil je alleen het specifieke onderdeel isoleren? Kijk dan onder de wastafel of het aanrecht naar een hoekstopkraan of inlaatventiel. Deze heeft vaak een kleine, gekleurde hendel of een gleuf voor een schroevendraaier. Zet de hendel haaks op de leidingrichting of draai het ventiel met een schroevendraaier een kwartslag; dit sluit de watertoevoer naar alleen dat punt af, zonder de rest van de woning droog te leggen.

Bij radiatoren of vloerverwarming zit er geen gewone waterkraan, maar een afsluiter met een knop of een inbusgat. Gebruik een inbussleutel of een passende stiftsleutel en draai de spindel rechtsom (met de klok mee) totdat deze niet verder kan. Let op: sommige moderne systemen hebben een aftapkraantje; open dit na het sluiten om de druk te verlichten en restwater uit de leiding te laten lopen.

Na het sluiten moet je de druk in het leidingnet verlagen. Open het hoogste punt in huis, bijvoorbeeld een douche of wastafel op de bovenverdieping, gedurende 10 tot 20 seconden. Dit laat lucht binnen en zorgt dat er geen water onder druk staat in het deel dat je gaat demonteren. Laat het water vervolgens weglopen in een emmer of een doek om restvocht op te vangen.

Een veelgemaakte fout is het vergeten van een externe afsluiter buiten de woning, zoals een tuinkraan of een buitenkraan met eigen stop. Controleer daarom altijd of er een aparte afsluiter zit voor buitenwater; anders blijft er druk op dat leidingdeel staan. Draai deze ook dicht - meestal een schroefvormige knop of een vierkante naald met een moersleutel - en test daarna opnieuw.

Markeer de afsluiter na het dichtdraaien met een stukje tape of een stift; dit voorkomt dat iemand anders per ongeluk de watertoevoer weer opent tijdens jouw werk. Hang bij de hoofdafsluiter een briefje met “dicht” of gebruik een klein hangslot voor de zekerheid, vooral in gedeelde gebouwen of als er kinderen in huis zijn.

Als de afsluiter stroef of onmogelijk dicht te draaien blijkt, forceer hem dan niet met een tang of verlengstuk. Een kapotte afsluiter kan leiden tot lekkage op een onbedoelde plek. Gebruik in dat geval een waterpomptang voorzichtig op het vlakke gedeelte van de steel, maar stop bij weerstand en schakel een loodgieter in; dit is veiliger dan risico lopen op een gesprongen leiding.

Laat na het dichtdraaien van alle relevante afsluiters altijd 10 minuten wachten voordat je begint met demonteren, zodat eventuele restdruk in het systeem volledig is verdwenen. Voel daarna aan de verbinding die je wilt repareren: is het koel en droog, dan is het veilig. Test ten slotte na montage of het onderdeel goed functioneert door de watertoevoer langzaam weer te openen, eerst op een kier en daarna volledig.

Veelgestelde vragen:

Mijn keukenkraan druppelt al een paar weken, ook als ik de hendel helemaal dichtdraai. Moet ik de hele kraan vervangen of kan ik zelf iets repareren? En is het normaal dat er ook wat water langs de hendel zelf omhoog komt?

Het druppelen bij een gesloten kraan heeft meestal niets te maken met de hendel zelf, maar met de keramische schijf of de rubberen afdichtingen binnenin de kraan. Dat water langs de hendel omhoog komt, wijst op een versleten of vervuilde O-ring bij de draaibeweging. Vervangen van de hele kraan is zelden nodig. U kunt het eerst proberen met een reparatieset die specifiek is voor uw merk en type kraan (vaak een setje met nieuwe keramische schijven, O-ringen en vet). U draait de watertoevoer onder de wastafel dicht, opent de hendel om restdruk te laten ontsnappen, en draait dan de sierkap aan de bovenkant los. Daar zit meestal een borgschroefje (vaak inbus) waarmee u de hendel kunt optillen. Daarna draait u het binnenwerk los met een passende steeksleutel. De oude schijf of ringen kunt u vergelijken met de nieuwe exemplaren – ze moeten exact dezelfde diameter en dikte hebben. Vet de nieuwe rubbers in met siliconenkraanvet (geen gewone vaseline, want dat tast rubber aan) en monteer alles in omgekeerde volgorde. Let op: sommige kranen hebben een extra borgring die u eerst moet verwijderen voordat het binnenwerk loskomt. Als u twijfelt over de maatvoering, neem dan het oude binnenwerk mee naar de bouwmarkt. Dit klusje kost u ongeveer een half uur en bespaart u de aanschaf van een complete kraan (die vaak €80 tot €150 kost). Een lekkage langs de hendel kan ook veroorzaakt worden door kalkaanslag op de glijvlakken; in dat geval volstaat het om alles grondig te reinigen met azijn of een ontkalker en opnieuw te monteren. Mocht het na demontage blijken dat het binnenwerk sterk gecorrodeerd is of dat er scheuren in het kraanhuis zitten, dan is vervanging alsnog de beste optie. Controleer ook even of de flexibele slangen onder de wastafel geen lekkage vertonen – dat wordt nogal eens verward met een druppelende kraan.

Ik heb een thermostatische mengkraan die bij warm water eerst heel hard sist en dan ineens stopt met lopen. Daarna komt er alleen nog koud water uit, terwijl de boiler gewoon werkt. Kan ik dit zelf verhelpen zonder loodgieter, en waar moet ik precies zoeken?

Een thermostatische mengkraan die sist en dan stopt, heeft meestal een probleem met de thermostaatpatroon (ook wel mengcartridge genoemd). Die patroon bevat een waselement dat uitzet bij warmte en zo de verhouding tussen warm en koud water regelt. Als er kalk of vuil in de patroon zit, kan het waselement niet meer vrij bewegen en blokkeert het de warmwatertoevoer. De eerste stap is de patroon demonteren. U sluit de watertoevoer naar de kraan af (meestal twee hoekstopkranen onder de wastafel), draait de temperatuurknop naar de laagste stand en trekt de knop eraf. Soms zit er een borgschroef aan de zijkant of achterkant van de knop. Daarna ziet u een grote moer (vaak 24 of 27 mm) die de patroon op zijn plaats houdt. Draai die los met een steeksleutel; let op dat er een veer of een rubberen afdichting achter kan zitten die er niet uit mag vallen. Haal de patroon eruit en dompel hem in een bak met schoonmaakazijn of een speciaal ontkalkingsmiddel (nooit kokend water, want dat kan het waselement beschadigen). Laat hem 20 minuten weken en spoel dan af met lauw water. Schuif de patroon voorzichtig heen en weer om te controleren of hij nog soepel beweegt. Monteer alles terug en zet de watertoevoer weer open. Als het sissen blijft, zit het probleem mogelijk in de terugslagkleppen of de zeefjes bij de aansluitingen van de flexibele slangen. Draai die slangen los en verwijder de kleine zeefjes; maak ze schoon met een oude tandenborstel. Ook een defecte thermostatische patroon kan gewoon vervangen worden; die zijn per merk leverbaar via de fabrikant of een goed gesorteerde sanitairwinkel. Neem voor de zekerheid de oude patroon mee, zodat u het juiste model krijgt. Een veel gemaakte fout is dat men de patroon verkeerd om terugplaatst – er zit meestal een markering of pijl die naar de warmwateraansluiting moet wijzen. Controleer dat goed, want anders draait de kraan koud en warm om. Als u na reiniging nog steeds geen warm water krijgt, kan ook de thermostaatknop zelf versleten zijn (die draait dan door zonder dat de patroon meebeweegt). Vervang in dat geval de hele knop. Deze reparaties zijn goed zelf te doen, maar hebt u geen ervaring met het losschroeven van sanitair, noteer dan de volgorde van onderdelen of maak een foto voor demontage. Op die manier voorkomt u dat u onderdelen in de verkeerde volgorde terugplaatst.