Wat is de economische impact van toerisme

Toerisme is gigantisch. Echt een van de grootste en snelst groeiende economische motoren die we kennen. De economische impact ervan? Dat is het hele spoor van directe, indirecte en geïnduceerde effecten dat reizigers en de toeristenindustrie achterlaten op de economie van een land, regio of stad. Van wat je neertelt voor een hotelkamer of een attractie tot de bredere rimpelingen in werkgelegenheid, investeringen en belastinginkomsten – het is allemaal onderdeel van het plaatje.

Wat zijn de directe economische effecten van toerisme?

Directe effecten, dat is het meest in-your-face deel van de economische bijdrage van toerisme. Alles wat toeristen uitgeven bij bedrijven die direct met hun reis te maken hebben, valt hieronder. Hotels, restaurants, vliegmaatschappijen, reisbureaus, musea, pretparken – noem maar op. Die uitgaven zorgen voor directe inkomsten en banen in die sectoren.

Volgens de Wereld Reisraad voor Toerisme (WTTC) was de reis- en toerismesector in 2023 goed voor ongeveer 9,1 biljoen euro van het wereldwijde Bruto Binnenlands Product (BBP). Dat geeft je wel een idee van hoe groot die directe impact is.

Wat zijn de indirecte en geïnduceerde effecten?

Maar de economische impact stopt niet bij die directe uitgaven. Er zijn nog een paar belangrijke secundaire effecten die echt het verschil maken:

• Indirecte effecten: Dit is de economische activiteit die ontstaat doordat toeristische bedrijven spullen en diensten kopen van andere sectoren. Denk aan een hotel dat voedsel inkoopt bij lokale boeren, schoonmaakspullen van een leverancier en stroom van een energiebedrijf. Die hele toeleveringsketen zorgt voor extra inkomsten en banen.
• Geïnduceerde effecten: Dit slaat op de extra economische activiteit die ontstaat wanneer werknemers in de toeristische sector – en de toeleveringsketen – hun salaris uitgeven aan alledaagse dingen. Boodschappen, huur, kleren… het creëert een rimpeleffect dat door de hele economie golft.

Onderzoek laat zien dat de indirecte en geïnduceerde effecten vaak groter zijn dan de directe. Dat versterkt de totale economische impact van toerisme behoorlijk.

Hoe beïnvloedt toerisme de werkgelegenheid?

Toerisme is een van de grootste werkgevers op de planeet. Het schept banen in allerlei sectoren – van laaggeschoold werk in de horeca tot hooggeschoolde functies in management en marketing. In 202 waren er wereldwijd ongeveer 330 miljoen banen direct of indirect afhankelijk van de reis- en toerismesector. Dat is ruwweg 1 op de 10 banen wereldwijd.

Die werkgelegenheid is vaak sterk geconcentreerd in regio's met veel toeristische trekpleisters – kustgebieden, historische steden, nationale parken. Dat kan leiden tot afhankelijkheid van één sector, wat economische kwetsbaarheid geeft als het toerisme schommelt.

Wat is de impact van toerisme op het BBP?

De bijdrage van toerisme aan het BBP is een cruciale maatstaf voor de economische impact. De WTTC berekent zowel de directe bijdrage (vanuit toeristische bedrijven) als de totale bijdrage (inclusief indirecte en geïnduceerde effecten). Voor veel landen, vooral kleine eilandstaten en ontwikkelingslanden, kan toerisme meer 20% van het BBP uitmaken.

Maar die bijdrage is niet altijd stabiel. Externe schokken zoals natuurrampen, politieke onrust, gezondheidscrises (COVID-19, anyone?) en economische recessies kunnen de toestroom van toeristen drastisch verminderen, wat leidt tot een scherpe daling van het BBP.

Hoe draagt toerisme bij aan belastinginkomsten?

Toerisme zorgt voor aanzienlijke belastinginkomsten voor overheden op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Denk aan:

• Directe belastingen: Inkomstenbelasting van werknemers in de sector, vennootschapsbelasting van toeristische bedrijven, en specifieke toeristenbelastingen (zoals toeristenbelasting of vliegtaks).
• Indirecte belastingen: BTW op toeristische diensten en producten, accijnzen op drank en brandstof, en invoerrechten op geïmporteerde goederen.

Die inkomsten kunnen worden gebruikt om openbare voorzieningen te financieren – infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg – waar zowel toeristen de lokale bevolking profijt van hebben.

Wat zijn de economische nadelen van toerisme?

Toerisme heeft zeker economische voordelen, maar er zijn ook nadelen en risico's waar je niet omheen kunt:

• Leakage (weglekking): Een groot deel van de toeristische uitgaven kan weglekken naar buitenlandse bedrijven, zoals internationale hotelketens, luchtvaartmaatschappijen en touroperators. Dat vermindert de lokale economische impact.
• Seizoensgebondenheid: In veel regio's is toerisme sterk seizoensgebonden, wat leidt tot tijdelijke banen en onstabiele inkomsten voor werknemers en bedrijven.
• Inflatie en prijsstijgingen: Een grote toestroom van toeristen kan leiden tot hogere prijzen voor onroerend goed, voedsel en andere goederen, wat de kosten van levensonderhoud voor de lokale bevolking opdrijft.
• Overmatige afhankelijkheid: Een economie die te sterk op toerisme leunt, is kwetsbaar voor externe schokken – een pandemie of natuurramp bijvoorbeeld.

Voorbeeld: economische impact van toerisme in een tabel

Hieronder een tabel met de geschatte economische impact van toerisme in Nederland in 2023 (gebaseerd op data van de WTTC en het CBS). Deze cijfers zijn indicatief en kunnen variëren.

Checklist: Hoe meet je de economische impact van toerisme?

Voor beleidsmakers en onderzoekers is het meten van de economische impact van toerisme essentieel. Gebruik deze checklist voor een grondige analyse:

• 1. Definieer de scope: Bepaal of je de impact op nationaal, regionaal of lokaal niveau analyseert.
• 2. Verzamel data over toeristenuitgaven: Gebruik enquêtes, transactiegegevens en bestedingen per categorie (accommodatie, eten, vervoer, activiteiten).
• 3. Gebruik een input-outputmodel: Pas een economisch model toe om de directe, indirecte en geïnduceerde effecten te berekenen.
• 4. Bereken werkgelegenheidseffecten: Schat het aantal banen dat direct en indirect wordt ondersteund.
• 5. Analyseer belastinginkomsten: Bereken de gegenereerde belastingen op lokaal en nationaal niveau.
• 6. Houd rekening met leakage: Schat het percentage van uitgaven dat weglekt naar buitenlandse bedrijven.
• 7. Evalueer seizoensinvloeden: Bepaal hoe de impact varieert gedurende het jaar.
• 8. Vergelijk met andere sectoren: Plaats de impact van toerisme in context met andere economische sectoren.

Veelgestelde vragen over de economische impact van toerisme