Buitenkranen afsluiten voor de winter

Draai allereerst de afsluiter dicht die zich in de woning bevindt op het leidingtraject naar het buitenpunt. Dit ventiel zit doorgaans op de plek waar de waterleiding door de muur naar buiten gaat, vaak in de kruipruimte of direct achter het pompstation in de meterkast. Zonder deze handeling blijft er water in de verticale pijp staan, wat bij vorst uitzet en scheuren veroorzaakt. Open daarna het buitenventiel volledig om de resterende vloeistof te laten weglopen; laat het kranenhuis open staan tot het voorjaar om drukverschillen te neutraliseren.

Gebruik voor extra zekerheid een vorstbestendige isolatiekap van minimaal 30 millimeter dik, gevuld met polyethyleenschuim of neopreen. Bevestig deze kap met een klittenbandsluiting strak rond de behuizing, maar zorg dat de onderkant vrij blijft zodat condensvocht kan ontsnappen. Voor buitenpunten zonder ingebouwde terugslagklep is het raadzaam om een tijdelijk afsluitdopje op het schroefdraad te monteren, gevuld met antivriesvloeistof op basis van propyleenglycol. Dit voorkomt corrosie in de klepzitting en houdt rubberen afdichtingen soepel bij temperaturen tot -20°C.

Controleer na het leeg laten lopen of er geen water meer uit het tuitstuk druppelt. Als er een tuinslang is aangesloten, koppel deze dan altijd los en bewaar hem binnen; een slang gevuld met restvocht bevriest van binnenuit en barst, waardoor je in het voorjaar voor lekkages staat. Monteer bij oudere buitenpunten een vorstbestendige uitvoering met een terugslagklep die automatisch leegloopt zodra de watertoevoer wordt afgesloten. Dit type voldoet aan de NEN-EN 13748-norm en heeft een geïntegreerde beluchter die voorkomt dat vervuild oppervlaktewater terug het drinkwatersysteem in stroomt. Injecteer ten slotte een paar druppels siliconenvet in het schroefdraadhuis om vastvriezen van de bedieningsknop te voorkomen.

Stap-voor-stap: de hoofdkraan dichtdraaien en de buitenkraan aftappen

Draai de hoofdkraan altijd dicht voordat je ook maar één moer van de buitenaftakking losdraait. Deze kraan zit meestal op 30 tot 50 centimeter van de watermeter, vaak in de kruipruimte of bij de opkomst van de leiding in de woning. Eenmaal dichtgedraaid, open je de buitenkraan volledig en laat je het water net zo lang doorlopen totdat er geen straal meer uit komt – dit duurt zelden langer dan 60 seconden.

Controleer vervolgens of er geen druk meer op de leiding staat door een binnentapkraan even open te zetten. Is dit het geval, sluit dan de binnentapkraan weer en begin met het loskoppelen van de slang of het eventuele verdeelstuk op de buitenuitlaat. Laat het restwater dat in de bocht van de leiding achterblijft er op natuurlijke wijze uit lopen; kantel de leiding niet, want dan verspreidt het vocht zich naar het diepste punt en blijft daar staan.

Zet nu een emmer onder de aftapkraan en open deze langzaam. Het laatste beetje water dat nu vrijkomt, is het water dat zich in het laagste punt van de buitenleiding bevond. Draai de aftapkraan pas dicht wanneer er echt geen druppel meer valt. Laat de buitenuitlaat hierna de rest van de dag openstaan, zodat eventueel condensvocht kan verdampen. Dit is essentieel, want een leiding die van binnen nat blijft, kan bij een volgende vorstperiode alsnog bevriezen.

Tot slot: draai de hoofdkraan weer open en controleer de buitenuitlaat op lekkage door een droge hand langs de schroefdraad te halen. Zet de hoofdkraan daarna weer dicht en herhaal de procedure bij eventuele tweede buitenuitlaat op een andere gevel. Vergeet niet de binnentapkraan nog één keer kort open te zetten om de druk volledig te ontlasten, en laat deze daarna openstaan tot het voorjaar.

Veelgestelde vragen:

Moet ik ook de binnenkraan van mijn buitenkraan dichtdraaien als ik alleen de buitenkraan afsluit?

Ja, dat is sterk aan te raden, maar het hangt af van het type buitenkraan dat je hebt. Een gewone buitenkraan zonder vorstbeveiliging heeft een eigen afsluitkraan aan de binnenkant van de muur, vaak in de kelder of kruipruimte. Draai die binnenkraan dicht en laat daarna de buitenkraan open. Zo loopt het water uit de leiding tussen de binnen- en buitenkraan weg, waardoor er geen water kan bevriezen en de leiding kan doen knappen. Bij een vorstvrije buitenkraan (herkenbaar aan een lange schacht die schuin omhoog loopt) zit de afsluiting al dieper in de muur, maar ook dan is het verstandig om de watertoevoer binnen dicht te draaien en de buitenkraan open te zetten om het restwater te laten weglopen. Als je geen binnenkraan hebt, kun je overwegen om een kleine dompelpomp of compressor te gebruiken om de leiding leeg te blazen, maar dat is een tijdelijke oplossing voor één seizoen.

Wat is het verschil tussen een buitenkraan met en zonder vorstbeveiliging, en hoe weet ik welke ik heb?

Een buitenkraan zonder vorstbeveiliging is een simpele kraan die direct op de waterleiding is aangesloten. De afsluiter zit vlak achter de kraan zelf, dus er blijft altijd water in het stuk leiding dat buiten de muur zit. Zodra het vriest, zet dat water uit en kan de leiding barsten. Een vorstvrije buitenkraan heeft een lange steel die diep in de muur reikt, waar het warm blijft. De eigenlijke afsluiting zit aan het uiteinde van die steel, dus het water loopt na het dichtdraaien automatisch terug naar binnen. Hoe herken je het? Kijk naar de lengte van de kraan: een vorstvrije kraan steekt meestal 20 tot 30 centimeter uit de muur en heeft een schuin omhoog lopende steel. Draai de kraan open, laat het water lopen en draai hem dicht. Blijft er water uitdruppelen en stopt het pas na enkele seconden, dan heb je waarschijnlijk een vorstvrije. Druppelt het direct en houdt het niet op, dan is het een gewone kraan. Je kunt ook de leiding voelen: als de leiding buiten meteen koud wordt bij de kraan, is er geen isolatie en is het waarschijnlijk een standaardmodel. Twijfel je? Koop dan een vorstklep of een isolatiekap voor de buitenkant, maar let op: die helpen alleen tegen lichte vorst, niet tegen strenge vorst onder -10°C.

Kan ik een buitenkraan afsluiten zonder de hoofdkraan van het huis dicht te draaien, en zo ja, hoe doe ik dat dan het beste?

Ja, dat kan, maar alleen als er een aparte afsluitkraan op de leiding zit die speciaal voor de buitenkraan is geplaatst. Zo’n kraan zit meestal in de buurt van de watermeter of op het punt waar de leiding naar buiten gaat. Draai die kraan dicht (met de klok mee), open daarna de buitenkraan volledig en laat het water eruit lopen. Het kan even duren voordat de leiding leeg is, zeker als de leiding lang is of als er een boilervat of slang aan zit. Vergeet niet om ook de slang van de tuinslang los te koppelen en leeg te maken. Heb je geen aparte binnenkraan, dan moet je wel de hoofdkraan dichtdraaien, anders kun je het water uit de buitenleiding niet laten weglopen. Let op: als je de hoofdkraan dichtdraait, moet je daarna ook de binnenkranen even openzetten om de druk te verlagen en te controleren of er geen lekkage ontstaat. Een goed alternatief voor de winter is om de buitenkraan te isoleren met een speciale vorsthoes, maar die beschermt alleen de kraan zelf, niet de leiding die erachter zit. Als je in een regio woont met strenge winters, is het beter om een vorstvrije buitenkraan te laten installeren of de leiding te laten aflopen door deze schuin te leggen.