Dubbel glas controleren op lekkages

Begin met een gerichte test: gebruik een laserthermometer en meet het temperatuurverschil tussen het midden van de ruit en de rand. Een gezond isolerend paneel vertoont een gradient van maximaal 2-3 graden Celsius. Meet u een verschil van meer dan 5 graden, dan is de argonvulling vrijwel zeker ontsnapt en moet u overgaan tot vervanging. Een alternatieve, snellere methode is de koude-dag-proef: bij buitentemperaturen onder 5°C condenseert vocht aan de binnenzijde van een lekkend raam, maar nooit bij een intacte constructie.

Inspecteer de aluminium afstandshouder op het verlies van de moleculaire zeef. Deze zeef is zichtbaar als een donkere strip tussen de ruiten; wanneer deze verzadigd raakt met vocht, verkleurt de strip naar wit of zwart. Gebruik een vochtmeter met pinloze technologie en houd deze tegen het glasoppervlak. Een waarde boven 15% duidt op een verbroken afdichting, terwijl gezonde panelen stabiel blijven rond 8-10%. Let op dat u niet meet op plaatsen waar zonlicht direct invalt; dit vervalst de uitkomst aanzienlijk.

Controleer de kitranden op microscheuren met een loep van minimaal 10x vergroting. Deze scheurtjes ontstaan vaak na thermische belasting, zie ze als haarlijntjes die vanaf de hoekpunten naar binnen lopen. Druk voorzichtig op het glasvlak; een veerkrachtig paneel beweegt mee, een lek exemplaar voelt stug aan door interne drukverandering. Test ook op ultrasone wijze: wrijf met een vochtige doek over het oppervlak en luister naar een hoog fluitend geluid dat wijst op een onzichtbare opening in de spacer.

Voer ten slotte een druktest uit met een digitale manometer. Sluit de meter aan op een speciale adapter die u op het bestaande ventilatiegat van het raamkozijn plaatst. Een intacte ruit houdt een overdruk van 100 Pascal minstens 10 minuten vast. Daalt de druk sneller, dan is er sprake van een kier in de dubbele beglazing. Combineer deze bevinding met een inspectie van de glaslatten: loszittende latten duiden op hergebruikt materiaal, wat de kans op een lek aanzienlijk vergroot. Vervang bij twijfel direct, aangezien een ongeïsoleerd raam gemiddeld 20% warmteverlies veroorzaakt.

Zelf een vochtige plek op de ruit identificeren met een zaklamp

Richt de lichtstraal van een krachtige LED-zaklamp (minimaal 300 lumen) in een hoek van ongeveer 45 graden op het binnenoppervlak van de ruit. De ruimte moet volledig verduisterd zijn; gebruik hiervoor een avonduren of sluit gordijnen. Een vochtige plek reflecteert het licht diffuus, waardoor deze zichtbaar wordt als een wazige, melkachtige vlek die niet met een droge doek weg te vegen is.

Beweeg de lamp langzaam langs het kozijn en focus daarbij op de randzone – binnen 5 tot 10 centimeter van het afdichtingsprofiel. Vochtcondensatie aan de binnenzijde treedt vaak op in patronen: verticale strepen duiden op een lekkende randafdichting, terwijl een cirkelvormige waas op één punt wijst op een beschadiging in het scheidingsprofiel. Vergelijk altijd de reflectie van het getroffen gebied met een droog stuk van dezelfde ruit; het contrast toont het verschil in helderheid en scherpte van het spiegelbeeld.

1. Gebruik een laserpointer als alternatief: een strakke lichtbundel vertoont bij een droog paneel een scherpe, ononderbroken lijn op het achterliggende oppervlak. Bij vocht wordt deze lijn onderbroken of vertoont onregelmatige knikken.
2. Raak het raam met de rug van uw hand aan op kamertemperatuur; de vochtige plek voelt altijd kouder aan dan de omgeving, minimaal 2 tot 3 graden Celsius verschil, meetbaar met een infraroodthermometer.

Controleer ook de buitenzijde op neerslag of dauw, maar onderscheid dit grondig: een externe waterfilm geeft een egale, gelijkmatige reflectie, terwijl intern vocht een grillig, vlekkerig patroon achterlaat dat stationair blijft bij het draaien van de lamp. Herhaal de inspectie na 24 uur; blijft de waas identiek op dezelfde plaats, terwijl de omgevingslucht droog is (relatieve luchtvochtigheid onder 50%), dan is er sprake van ingesloten vocht tussen de panelen.

Markeer de gevonden zone teken met een waterafstotende stift op de buitenzijde en fotografeer het resultaat met een zaklamp onder een hoek van 30 graden. Deze opname dient als referentie voor een vakman. Let op: een blauwachtige gloed aan de rand bij gebruik van een UV-lamp duidt op siliconenresten of oude kit, geen vocht – dit onderscheid voorkomt onnodige vervanging.

Veelgestelde vragen:

Hoe weet ik of mijn HR++-glas echt lek is, of dat het alleen maar condens aan de buitenkant is?

Dat is een goed punt, want niet elke druppel op het glas betekent een lek. Condens aan de buitenzijde van het glas ontstaat meestal ’s ochtends na een koude nacht, vooral bij glas met een goede isolatiewaarde. Die druppels zitten aan de buitenkant en zijn met de hand weg te vegen. Een lek in de spouw herken je aan condens of dauw die zich tussen de twee glasplaten bevindt, dus aan de binnenkant van de spouw. Dat ziet eruit als een waas, strepen of vlekken die niet verdwijnen, ook niet als je ze probeert schoon te maken. In een vergevorderd stadium verschijnen er witte aanslag of calciumresten op de onderste rand van het glas. Een eenvoudige test met een haarföhn of een sterke zaklamp kan helpen: als je van opzij met licht op het glas schijnt en je ziet oneffenheden of een regenboogachtige gloed tussen de platen, dan is de spouw niet meer dicht. Ook het beslaan van de spouw in de winter, terwijl de ruimte droog en warm is, is een duidelijke aanwijzing.

Mijn dubbel glas heeft al twee jaar een klein zwart puntje op de rand. Moet ik daar iets mee of kan dit nog jaren mee?

Een zwart puntje, vaak aan de onderrand van het glas, duidt op het begin van een defecte kitrand. Het is het gevolg van vocht dat via een opening in de randversnijding naar binnen trekt en reageert met de metaaloxide in de afstandhouder. Zolang het puntje klein blijft en niet groeit, kan het glas nog geruime tijd functioneren. Maar dit is een signaal dat de gasvulling (meestal argon of krypton) langzaam vervliegt. Het isolerend vermogen daalt dan met ongeveer 20 tot 30 procent over een periode van zes tot twaalf maanden. In de praktijk zie je dat het puntje zich uitbreidt naar een streep of een waas. Wacht niet totdat de zichtbare condens aan beide zijden verschijnt, want dan is het glas al volledig lek. Een tussentijdse renovatie van het glas is niet mogelijk; het paneel moet vervangen worden. Vergelijk de kosten van een nieuw glaspaneel met het warmteverlies door de gescheurde spouw, en je komt al snel tot de conclusie dat reparatie niet loont, maar vervanging op termijn wel.

Is er een manier om een lekke spouw te repareren, bijvoorbeeld door zelf een gaatje te boren en het vocht eruit te trekken?

Er bestaan bedrijven die met een speciale techniek vochtige spouwen leegzuigen en vervolgens via een injectiesysteem een droge gasmengsel en een nieuwe kitrand aanbrengen. Die methode heeft in de praktijk echter een lage slaagkans voor gewoon dubbel glas, omdat de oorspronkelijke afstandhouder na het boren van een gat zijn mechanische functie verliest en de kitrand nooit meer zo hecht als in de fabriek. Een zelfgemaakt gaatje boren raad ik sterk af: je beschadigt de coating (de low-E-laag) op de binnenkant van het glas, waardoor het glas op die plek doorzichtig blijft en een lelijke vlek achterlaat die niet meer te verwijderen is. Bovendien ontstaan er barsten in het glas door het boren in gehard of thermisch voorgespannen glas. De enige betrouwbare oplossing is het hele glaspaneel uit het kozijn halen en een nieuw paneel op maat bestellen. Zelfs bij een professionele reparatie met een speciale vacuümkamer blijft het risico op hernieuwde lekkage na twee jaar hoog, omdat de originele randaansluiting niet hersteld kan worden. Reken bij een nieuw paneel op een levensduur van twintig tot vijfentwintig jaar; bij een reparatie is dat hooguit vijf jaar.

Mijn raam van 1,5 bij 2 meter heeft een klein lekje maar is verder helemaal helder. Kan ik dit zo laten en waardoor wordt het lek hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt?

Een klein lek in een groot oppervlak kan soms nog jaren , maar het is een kwestie van tijd voordat de spouw volledig beslaat. De oorzaak van zo’n lekkage is meestal mechanische spanning in de randverbinding. Denk aan een kozijn dat uitzet door temperatuurschommelingen, verkeerd geplaatste glaslatten die te strak zijn aangedraaid, of een kozijn dat water vasthoudt en de kitrand continu vochtig houdt. Bij grotere ruiten speelt ook het eigen gewicht van het glas een rol; als de afstandhouder van aluminium is, kan het verschil in uitzettingscoëfficiënt tussen glas en aluminium na verloop van tijd kleine haarscheurtjes in de butylrand veroorzaken. Laat je niet misleiden door het feit dat het glas nog helder is: zodra de buitentemperatuur onder ±5 graden zakt, zal de dampdruk in de spouw toenemen en zie je plotseling condens op de onderste helft. In de zomer kan het glas weer strak trekken, maar dat is schijn. De gasvulling is binnen een jaar voor het grootste deel vervlogen. Een exacte diagnose van de oorzaak krijg je pas als de glaszetter het paneel demonteert; hij kan dan controleren of het kozijn recht staat, of de ventilatiegaten in de sponning zijn afgedicht en of het glas niet op de bodem van het kozijn rust. Voorkomen is beter: controleer om de paar jaar of de kitranden rondom het glas niet met mos of verfresten zijn afgedekt, want dat houdt voortdurend vocht vast.