Privacy creëren in de tuin

Begin met het planten van een haag van *Fagus sylvatica* (gewone beuk) in plaats van coniferen. Een beukenhaag verliest zijn blad in de winter, maar het dode blad blijft hangen tot het voorjaar, waardoor je het hele jaar door een dichte wand behoudt. Plant de bomen op 30 centimeter afstand in een sleuf van 40 centimeter diep. Na twee seizoenen is de haag 120 centimeter hoog en volledig ondoorzichtig. Reken op een groeisnelheid van 30 tot 40 centimeter per jaar.

Combineer structuur met snelheid door een dubbele rij te zetten: aan de binnenzijde *Ligustrum ovalifolium* (liguster) die 50 centimeter per jaar groeit en aan de buitenzijde *Carpinus betulus* (haagbeuk). Deze mix geeft binnen 18 maanden een scherm van 180 centimeter hoog. Snoei in juni en augustus, niet later, want dan groeien de planten onregelmatig en ontstaan er gaten. Geef in het eerste jaar 20 liter water per strekkende meter per week, verdeeld over twee gietbeurten.

Voor een direct resultaat zonder planttijd gebruik je een systeem van gespannen kabels met klimplanten. Installeer roestvrijstalen kabels van 5 millimeter dik op 25 centimeter afstand van elkaar tussen twee palen van 200 centimeter hoog. Laat hier *Clematis montana* (bergbosrank) of *Hydrangea petiolaris* (klimhortensia) tegenop groeien. De hortensia hecht zichzelf aan muren en hout, de clematis heeft steun nodig van gaas dat je met tie-wraps aan de kabels bevestigt. Na drie jaar is de wand volledig gesloten en bloeit hij in juni met witte tot roze bloemen.

Wil je een blikvanger die de ruimte in tweeën deelt, zet dan een pergola van 240 centimeter breed en 220 centimeter hoog, gemaakt van accoya-hout (gegarandeerd 25 jaar zonder rotting). Laat de zijkanten open, maar beplant de bovenkant met *Vitis vinifera* (druif) die in de zomer dicht blad geeft en in de herfst eetbaar fruit. De bladeren vallen af in november, waardoor je in de winter uitzicht hebt over de omgeving en in de zomer volledig afgeschermd zit. Combineer dit met een verticale wand van *Phyllostachys aurea* (goudgele bamboe) in plantenbakken van 80 centimeter diep. Zet een worteldoek met een dikte van 500 micron rond de wortelkluit om uitbreiding te voorkomen.

Vijf natuurlijke schermen die snel groeien en toch onderhoudsarm blijven

Kies voor de Griselinia littoralis als je een dichte haag wilt die jaarlijks amper 30 centimeter hoeft te worden geknipt. Deze Nieuw-Zeelandse struik groeit met gemak 60 centimeter per jaar en verdraagt zowel zoute wind als droge grond, mits de wortels de eerste twee seizoenen voldoende water krijgen. Plant drie stuks per meter op een afstand van 40 centimeter, en je hebt binnen 18 maanden een ondoorzichtige wand van 1,8 meter hoog zonder dat je hoeft te snoeien met een elektrische heggenschaar.

De Leycesteria formosa – ook wel fazantenbes genoemd – is een snelle groeier die tot 2,5 meter hoog wordt en zichzelf in stand houdt. Deze plant produceert in het voorjaar talloze scheuten vanuit de basis, waardoor open plekken vanzelf dichtgroeien. Snoei één keer per jaar, in maart, alle oude takken tot 30 centimeter boven de grond; dat is het enige onderhoud. De bessen trekken vogels aan, maar dat is een bonus – het belangrijkste is dat deze soort niet vatbaar is voor luizen of schimmel, zelfs niet op kleigrond.

Voor een snelgroeiende, bladverliezende afscheiding die geen enkele snoeibeurt nodig heeft, gebruik je Salix aurita (geoorde wilg) in een rij met 50 centimeter tussenruimte. Deze inheemse wilg groeit 80 centimeter per jaar en kun je in november volledig op de grond afzetten; in april staat hij er weer met 1,5 meter hoge, dichte twijgen. Het blad blijft tot diep in november aan de plant, en de takken vormen van nature een wirwar die geen enkele doorkijk biedt. De wortels stabiliseren de bodem, waardoor dit scherm ook nog eens geschikt is voor hellingen.

Tot slot is Elaeagnus ebbingei (zilverboom) de meest onderhoudsarme optie als je een groenblijvende wand wilt zonder ooit een snoeischaar te gebruiken. Deze struik groeit 45 centimeter per jaar, heeft glanzende bladeren met een zilveren onderkant die licht reflecteren, en is volkomen winterhard tot -15°C. Plant vier exemplaren per meter tegen een bestaand hek of draad; de scheuten grijpen vanzelf in elkaar en vormen binnen twee jaar een massieve barrière van 2 meter hoog. Het blad blijft het hele jaar aanwezig, en je hoeft alleen in een zeer droge zomer extra water te geven – de plant is verder immuun voor ziektes en ongedierte.

Veelgestelde vragen:

Hoe zorg ik ervoor dat mijn tuin écht privé is zonder dat ik een hoge, massieve schutting plaats die alles donker maakt?

Je wilt dus afscheiding, maar geen bunker. Dan zijn er slimme combinaties. Denk aan een haag van haagbeuk of taxus die je op 180 cm hoogte houdt, maar waar je aan de onderkant een strook van 80 cm laat uitlopen in een losse, lagere beplanting. Daarachter zet je een rij hoge siergrassen die bewegen in de wind, waardoor het zicht wordt gebroken maar het licht nog wel doorvalt. Verder kun je schuin geplaatste houten lamellen gebruiken: die blokkeren het zicht vanaf de buren wel, maar laten licht en lucht door. Combineer dat met een klimplant als clematis of een winterharde jasmijn die tussen de lamellen door groeit. Het idee is dat je hoogte creëert zonder een massieve muur, en dat je de blik van de buren afleidt naar de beweging van blad en gras in plaats van naar jouw zitje.

Mijn buren hebben een verhoogd terras en kunnen zo recht in mijn tuin kijken. Welke beplanting werkt echt goed om dat op te lossen, ook in de winter?

Dit is een lastig punt, omdat je niet alleen naar de hoogte kijkt, maar ook naar de hoek waaronder zij kijken. Een gewone haag helpt maar tot een bepaalde hoogte, want zij kijken er overheen. De truc is om een 'groen dak' boven je hoofd te maken. Plant een leiboom, bijvoorbeeld een leilinde of een leipeer, tegen een staalconstructie of een pergola. De kroon begint op twee meter hoogte, dus je loopt er gewoon onderdoor, maar het bladerdak onttrekt jouw zithoek aan het zicht van bovenaf. Snoei de boom jaarlijks in augustus zodat hij compact blijft. Voor de winter: als het blad eraf valt, heb je een probleem. Plant daarom een wintergroene klimplant tegen de stam op, zoals een klimop die je niet laat woekeren maar strak leidt. Of je laat een haag van groenblijvende kamperfoelie tegen het gaas van de pergola groeien. Dat blad blijft zitten en vormt een tweede, groene wand die het zicht blokkeert. Het is geen onmiddellijke oplossing, maar na twee seizoenen heb je een scherm dat echt werkt, zowel in juni als in januari.

Ik wil geen hoge beplanting, maar wel dat de buren niet steeds zien wat ik doe. Kan dat met een lage haag of een border?

Een lage haag van 60 centimeter geeft alleen maar een symbolische grens; het neemt het zicht niet weg. Maar je kunt het probleem omdraaien: in plaats van je te verstoppen, maak je de tuin zo dat de blik van de buren ergens anders blijft hangen. Zet een brede border van 200 centimeter diep vol met hoge vaste planten, zoals sierdistel, verbena, of hoge salvia. Die planten zijn transparant op ooghoogte, maar hun stengels en bloemen bewegen constant. Daarachter zet je een aantal losse heesters, zoals een viburnum of een boerenhortensia, die op 120 centimeter hoogte een dichte massa vormen. Wat je doet is een 'gestaffeld scherm': de voorste planten zijn laag, de achterste hoger, maar er blijft altijd een doorkijkje op een plek waar jij zit. De buren zien wel dat er iemand is, maar niet wat je precies doet. Je kan nog een stap verder gaan door een verhoogde border te maken van 40 centimeter hoog met stapelblokken, en daar achter te planten. Dan krijg je op ooghoogte een breuk in de blikrichting, en dat werkt vaak beter dan een strakke, lage heg.

Wat is de grootste fout die mensen maken bij het creëren van privacy in de tuin en hoe los ik dat op?

De grootste fout is dat mensen rekenen op één enkel element: één schutting, één haag, één boom. En dan vergeten ze dat een haag tijd nodig heeft om dicht te groeien, of dat een schutting alleen werkt als er niets achter staat. Een tweede fout is dat ze geen rekening houden met de seizoenen. Een bladverliezende heg is in april nog kaal, en dan sta je weer in de etalage. De oplossing is om gelaagd te werken. Je start met een structuur die direct werkt: bijvoorbeeld een bamboe mat of een rieten scherm dat je op een bestaand hekwerk monteert. Daarvoor plant je een haag van groenblijvende laurier of taxus die over twee jaar die rol overneemt. En daartussen zet je een bloeiende klimplant, zoals een blauwe regen of een kamperfoelie, die snel groeit en in de zomer extra blad geeft. Zo heb je altijd een derde laag die het zicht breekt, ongeacht het moment van het jaar. Verder is het belangrijk dat je kijkt naar het niveau van de buren. Sta je zelf lager dan hun terras? Dan moet de haag hoger dan 180 cm, maar dan kan je beter een schuine constructie overleggen met een groen dak, omdat een haag van 250 cm veel schaduw geeft. Denk dus in lagen, niet in één oplossing.