Tocht rondom kozijnen verminderen
Controleer eerst de kierafdichting van het draaiende raamdeel met een vel papier: klem het tussen het raam en het kozijn en probeer het te verschuiven. Voelt u weerstand, dan is de compressie onvoldoende en moeten de afdichtingsprofielen worden vervangen of bijgesteld. Een simpele stelschroef aan de hangarm of het sluitstuk kan in veel gevallen de druk al verhogen, waardoor de luchtstroom stopt zonder dat u isolatiemateriaal hoeft aan te brengen.
Blijft er toch een luchtbeweging voelbaar, meet dan de breedte van de kier exact op met een voegensnijder of een voelmaat. Bij spleten tot 6 millimeter is een zelfklevende EPDM-schuimstrip met een gesloten celstructuur de juiste keuze; deze werkt namelijk niet als een spons en blijft elastisch bij temperaturen onder het vriespunt. Voor bredere openingen of onregelmatige naden tussen het vaste raamwerk en de muur, gebruikt u een flexibele acrylaatkit die overschilderbaar is en een vervorming tot 15 procent toelaat zonder scheuren.
Besteed daarnaast aandacht aan de aansluiting tussen het raamwerk en de dagkant. Een slecht afgewerkte naad aan de binnenzijde is vaak de werkelijke oorzaak van een koude luchtstroom, terwijl de kier zelf goed is afgedicht. Verwijder losse kitresten en vul de groef op met een montagekit op basis van polymeer, die hecht op zowel hout, kunststof als aluminium. Breng de kit aan in één strakke, ononderbroken baan en strijk deze af met een kitvoegspeciaal gereedschap voor een optimale hechting.
Tot slot: vergeet de ventilatieopeningen boven het raam of in de bovendorpel niet. Deze zijn essentieel voor de luchtkwaliteit, maar veroorzaken vaak ongemerkt een tochtstroom langs het raamoppervlak. Plaats in dat geval een regelbare roosterklep met een lamellenconstructie die de luchtstroom naar boven leidt, weg van de zit- of slaapzone. Combineer dit met een tochtborstel aan de onderzijde van het raam voor een volledige afdichting zonder het ventilatiegedrag te belemmeren.
Naden en kieren rondom het raamkozijn opsporen met een aansteker of wierook
Steek een wierookstokje aan en houdt de rook langzaam langs de overgang tussen het raam en de omlijsting. Beweeg het stokje op ongeveer twee centimeter afstand, met een constante snelheid van vijf centimeter per seconde. Zodra de rook horizontaal wegtrekt, naar binnen of naar buiten zuigt, of in een vreemde werveling breekt, heb je een lekke plek gevonden. Markeer elke gevonden plek direct met een potloodstreep op het glas of de lijst, want na tien minuten weet je niet meer precies waar je die ene afwijking zag.
Werkt wierook niet, gebruik dan een eenvoudige aansteker met een verstelbare vlam. Houd de vlam rustig en klein, ongeveer één centimeter hoog, en beweeg deze langs dezelfde naden. Let op het gedrag van de vlam: een zuivere, stilstaande vlam duidt op een goede afdichting, terwijl een flikkerende of zelfs uitgaande vlam wijst op een luchtstroom die sterk genoeg is om een kaarsvlam te doven. Bij een kier van slechts 0,5 millimeter zie je de vlam al licht trillen; bij een opening van 1 millimeter of meer buigt de vlam zichtbaar opzij. Test elke zijde van het raam afzonderlijk: eerst de bovenkant, dan de onderkant, en tenslotte beide verticale randen, want daar zit in 70% van de gevallen de grootste lekkage.
De onderhoek van het raam is het meest gevoelige gebied, omdat hier vaak de afwateringsgaten zitten die condens en regen moeten afvoeren, maar die ook ongewild lucht doorlaten. Richt je aansteker of wierook specifiek op de hoekverbindingen van het profiel, en vergelijk het rookgedrag links versus rechts. Een subtiele maar hardnekkige lekkage vind je door het stokje onder het raam te houden, terwijl je een tweede persoon de buitenkant van het raam laat besproeien met een plantenspuit; zodra de rook of vlam reageert, weet je dat er vocht met de lucht mee naar binnen komt, wat later tot schimmelvorming leidt.
Bij een dubbele beglazing is de kier tussen het glas en het raamhout vaak de boosdoener, niet de sponning. Leg het wierookstokje plat op de onderste glasrand en beweeg het in een rechte lijn van links naar rechts. Rook die onder het stokje door kruipt, duidt op een falende kitlaag die je met een stanleymes moet verwijderen voordat je nieuwe kit aanbrengt. Herhaal de test na het aanbrengen van de kit, maar wacht minimaal 24 uur tot het materiaal volledig is uitgehard, anders krijg je een vals positief resultaat omdat de kit nog niet hecht.
Tochtstrips vervangen door EPDM-profielen met een zelfklevende laag
Vervang elke versleten rubberen strip door een EPDM-profiel met een dikte van 6 tot 8 millimeter en een hardheid van 60 tot 70 Shore A. Meet eerst de diepte van de kier op; bij een opening van 2 tot 4 millimeter kies je een massief profiel, bij onregelmatige spelingen van 4 tot 7 millimeter gebruik je een holprofiel dat beter meegeeft. Reinig het raamhout grondig met ontvetter en laat het vijftien minuten drogen, want alleen op een vetvrij oppervlak hecht de zelfklevende laag van 3M of tesa blijvend. Druk het profiel aan met een roller van 50 millimeter breed en begin bij de onderhoek; knip daarna schuin af op 45 graden voor een naadloze aansluiting op de hoeken.
Bij houten kozijnen blijft een EPDM-profiel met acrylkleeflaag tot acht jaar effectief, mits de temperatuur tijdens montage tussen 10 en 25 graden Celsius ligt. Schuur het oppervlak licht op met korrel 120 voordat je plakt; dit verhoogt het hechtoppervlak met 30 procent. Let op het verschil tussen een open en gesloten celstructuur: gesloten cel-EPDM neemt geen water op en behoudt zijn elasticiteit bij −30 graden, terwijl een open celstructuur na twee jaar uitzakt en 15 procent van zijn drukweerstand verliest. Gebruik bij aluminium of PVC-profielen een primer op basis van isopropanol, anders laat de kleeflaag binnen zes maanden los.
Controleer na het aanbrengen de sluiting van het raam door een A4-tje tussen het kader en de vleugel te klemmen; dit moet met lichte weerstand lossen. Als het blad te strak draait, vervang je het profiel door een exemplaar van 4 millimeter in plaats van 6 millimeter. Kosten: een rol van 5 meter kost gemiddeld 11 à 14 euro, terwijl het vervangen van alle stripwerkzaamheden in een gemiddelde woning (15 meter) hooguit twee uur vergt. Vermijd harde UV-straling op het profiel binnen de eerste 48 uur, want dat breekt de kleeflaag af; schilderwerk of houtbeits mag pas na een week worden aangebracht.
Veelgestelde vragen:
Is het echt nodig om de naden tussen het kozijn en de muur opnieuw af te kitten, of kan ik dat beter overlaten tot het moment dat ik toch ga schilderen?
Het is verstandig om niet te wachten tot de schilderbeurt. Het afkitten van de kozijnen heeft een functioneel doel: het houdt vocht en tocht buiten. Als de kitlaag scheurt of loslaat, kan er regenwater achter het kozijn komen, wat houtrot of corrosie van het hang- en sluitwerk veroorzaakt. Schilderen is vooral cosmetisch. Bovendien hecht nieuwe kit slecht op oude, vervuilde verflagen. Door het nu aan te pakken, voorkom je dat het probleem groter wordt en dat je later duurder uit bent. Een extra voordeel: je kunt de kitrand direct meeschilderen, waardoor het geheel er strak uitziet en je maar één keer de steiger of ladder hoeft te plaatsen.
Mijn huis heeft kunststof kozijnen met een glaslat die niet goed aansluit. Kan ik daar gewoon kit overheen smeren, of moet ik de lat eerst lossen?
Hier moet je voorzichtig zijn. Bij kunststof kozijnen is kit vaak niet de juiste oplossing, vooral niet als het gaat om de glaslat. De kit hecht slecht op het gladde PVC en kan na verloop van tijd loslaten door het uitzetten en krimpen van het materiaal bij temperatuurwisselingen. Beter is om de glaslat te verwijderen, de oude kitresten weg te halen en de lat opnieuw te monteren. Soms is de lat zelf beschadigd of te kort afgesneden en moet je een nieuwe lat bestellen. Als er een kier tussen de lat en het glas zit, gebruik dan een speciale EPDM-rubberen afdichtstrip die in de groef klikt. Alternatief is een kit op basis van MS-polymeer, die flexibel blijft en ook op PVC hecht. Smeer nooit zomaar een dunne laag kit over een kier, want dat houdt geen stand en het ziet er slordig uit. Eerst de ondergrond goed reinigen met een ontvetter en droog maken.
Ik woon in een jaren 30 woning met houten kozijnen en enkel glas. De tocht komt vooral langs de aanslag van het raam. Is het beter om tochtband te plakken of om een nieuw kader te laten plaatsen?
Dat hangt af van de staat van het kozijn en je budget. Tochtband plakken is een snelle en goedkope eerste stap. Voor houten kozijnen gebruik je zelfklevend EPDM-schuimband of een silicone-afdichtprofiel dat je in een gefreesde groef schuift. Dit houdt wind tegen en vermindert het fluiten bij harde wind. Maar in een jaren 30 woning zit het probleem vaak dieper: de kozijnen zelf zijn kromgetrokken of het hout is aangetast, waardoor de aanslag niet meer vlak sluit. Dan helpt tochtband slechts tijdelijk en moet je eigenlijk het raam bijstellen. De scharnieren en het sluitmechanisme kun je vaak afstellen, zodat het raam strakker tegen het kozijn valt. Pas als het hout verrot is of de sponning niet meer vlak is, overweeg je een nieuw kozijn of een opdekraam. Laat een timmerman de sponning opmeten. Soms is het ook mogelijk om een tochtprofiel te laten frezen in het bestaande kozijn, maar dat is een ingreep die je niet zelf doet. Start met goedkoop tochtband langs de bovenkant en de sluitzijde, meet de kierbreedte nauwkeurig op en koop het juiste profiel. Dat scheelt direct in het wooncomfort.
Na het plaatsen van nieuwe kunststof kozijnen merk ik dat het bij de aansluiting op de vensterbank toch tocht. De plaatser zegt dat het normaal is en dat ik het moet opvullen. Klopt dat?
Nee, dat is niet normaal. Bij goed geplaatste kunststof kozijnen moet de aansluiting op de vensterbank winddicht zijn. Meestal wordt er een afdichting gebruikt met een speciale kit of een inblokkit, maar soms vergeten plaatsers dit onderdeel of gebruiken ze een materiaal dat niet geschikt is voor de overgang tussen PVC en steen. Als je tocht voelt, is er waarschijnlijk een open naad tussen het kozijn en de vensterbank. Dit los je op door de naad eerst te vullen met een opvulkoord (een gesloten cel rubberen snoer) en daarboven af te kitten met een blijvende elastische kit, bijvoorbeeld een hybride kit die geschikt is voor buiten en voor vochtige omstandigheden. Let op: alleen de bovenkant afkitten is niet genoeg, want de kier kan dieper zitten. Kijk ook even of er onder de vensterbank een open verbinding zit naar buiten. Soms is er een kier in de muur waardoor lucht langs het kozijn trekt. In dat geval moet je de ruimte onder de vensterbank opvullen met purschuim of minerale wol, maar pas op met purschuim dat uitzet en het kozijn krom kan trekken – gebruik hiervoor een speciale "kozijnen-pu" die weinig uitzet. Werkt de plaatser niet mee, schrijf dan een klacht met foto’s en vraag om een garantieherstel. Een nieuwe woning of renovatie hoort zonder tocht te zijn.
Ik wil tocht rondom kozijnen verminderen, maar ik wil geen kit of purschuim gebruiken omdat ik dat lelijk vind. Zijn er alternatieven die er netjes uitzien en toch goed isoleren?
Zeker, er zijn meerdere alternatieven die strak ogen. Voor de kier tussen het draaiende raam en het vaste kozijn gebruik je in plaats van kit een veerkrachtige tochtstrip van EPDM in een gekozen kleur, die je in een groef klikt of zelfklevend bevestigt. Deze strippen zijn onzichtbaar als het raam dicht is. Voor de aansluiting tussen kozijn en gevel kun je kiezen voor een afdekprofiel van aluminium of kunststof dat je over de naad schroeft of klikt. Dit wordt vaak gebruikt bij renovatie en ziet er strak uit. Een andere optie is een houten sierlijst die je over de kier plaatst en afschuint, zodat hij lijkt op een decoratief element. Bij de bovenkant van het kozijn gebruik je dan een aluminium druppellijst die regenwater afvoert en de kier afsluit. Vergeet ook de binnenkant niet: een vensterbank van natuursteen of composiet die strak op het kozijn aansluit kan de tocht verder weren. Houd er wel rekening mee dat deze mechanische oplossingen minder flexibel zijn dan kit. Zet ze dus niet te stijf vast, anders kunnen ze scheuren bij het uitzetten van het hout of kunststof in de zomer. Een combinatie van een zwarte EPDM-strip in de sponning en een afdekprofiel aan de buitenzijde geeft een professionele afwerking zonder zichtbare kit. Laat je bij de bouwmarkt adviseren over de juiste profielen die bij jouw kozijnprofiel passen.
